Lifting the Curtain

Wystawa Lifting the Curtain była wydarzeniem towarzyszącym 14. Międzynarodowej Wystawie Architektury, Biennale w Wenecji. Pokazywana była w Officina delle Zattere w Wenecji,

Wystawa była pierwszą odsłoną międzynarodowego projektu badawczego dotyczącego roli i oddziaływania środkowoeuropejskich i globalnych sieci architektonicznych w XX wieku. Dzięki przyjęciu unikalnej perspektywy badawczej zaproponowała nowe spojrzenie na ewolucję modernizmu. Ukazała dynamiczną wymianę, wykraczającą poza zachodnią historiografię architektury nowoczesnej, narodowe modernizacje oraz granice wytyczone przez zmiany geopolityczne po I Wojnie światowej, Zimną Wojnę, ponowoczesność czy dyskurs towarzyszący transformacji krajów postsocjalistycznych.

Wkład Europy Środkowej w formację i rozpowszechnienie modernizmu jest wciąż mało znany lub traktowany jako lokalny epizod w powojennych dziejach architektury nowoczesnej. Projekt Lifting the Curtain miał na celu położenie akcentu na międzynarodowe i interdyscyplinarne sieci, których aktywność w dwudziestym wieku miała znacznie większy wpływ na formowanie się modernizmu niż działalność pojedynczych indywidualności czy biur projektowych.

Początkowy etap projektu miał na celu opis sieci, które złożyły się na kształt i oddziaływanie kultury architektonicznej w ciągu ostatnich stu lat. Dalsze etapy dotyczą rozwoju i kontekstualizacji różnych wizji nowoczesności, jej postmodernistycznych adaptacji, ich rewizji podczas okresu transformacji oraz wpływu na procesy zachodzące obecnie. Poprzez proces aktywnej dokumentacji zapoczątkowanej w czasie trwania projektu powstanie powszechnie dostępne archiwum.  Projekt stanowi więc również próbę ożywienia i kultywowania istniejących już sieci.

Wystawa prezentowała mapę inicjatyw i projektów, które, używając zróżnicowanych kanałów wymiany, zniweczały ograniczenia i rozszerzały pola aktywności architektonicznej – fragmenty wybrane z ostatnich stu lat modernizmu w sercu Europy. Nie była to wystawa o pojedynczych architektach i dziełach sztuki, ale o sposobach w jakie kultura architektoniczna centralnej Europy ewoluowała w czasie. Śledząc międzynarodową siatkę ludzi, pomysłów, instytucji, technicznych rozwiązań, prawodawstwa i spotkań pozwala wypełnić luki współczesnej historiografii i lepiej rozumieć fenomen modernizmu i modernizacji, zarówno w Centralnej Europie jak i w innych częściach świata dotkniętych jego wpływem.

Nie było to podsumowanie, ale wstęp do projektu badawczego, który przyjmuje otwartą formułę i będzie uzupełniany przez sześć miesięcy trwania Biennale. W celu pokazania różnordności sieci w regionie, studia przypadku są wyselekcjonoane z czasu końca pierwszej wojny światowej, kiedy współczesne stany w regionie wypłynęły przez powojenną socialistyczną erę do dzisiejszej demokracji wolnego rynku.

Historie sięgają Austrii, Węgier, Polski, dawnej Czechosłowacji, współczesnej Czeskiej Republiki i Słowacji, Słowenii, Chorwacji, Serbii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry i Macedonii. Ustanowiono sześć grup odpowiedzialnych za badania obszaru projektu: Eksperymenty, Zespoły, Badania, Transfery, Spotkania i Społeczeństwo.

Projekt wykracza poza odkrywanie historii i mapowanie przeszłości, ponieważ jego głównym celem jest wskrzeszenie i wspieranie obecnych sieci we współczesnej Europie Centralnej. Lifting the Curtain (Unoszenie kurtyny) – Zimnej wojny, granic państwowych, podziałów dyscyplinarnych – trwa cały czas.

Lifting the Curtain, fotografia: Maja Wirkus, 2014.